Οι πάγοι που (δεν) λιώνουν
Ο τύπος παρουσιάζει το άσπρο για μαύρο
Το 2007 δημοσιεύθηκε στο επιφανές επιστημονικό περιοδικό Science εργασία για τον Αρκτικό πάγο.
Κάθε καλοκαίρι ο πάγος στην Αρκτική λιώνει, και η επιφάνειά του γίνεται ελάχιστη το Σεπτέμβριο. Κάθε χειμώνα παγώνει, και η επιφάνειά του μεγιστοποιείται το Μάρτιο. Από το 1979 ως το 2006, διαπίστωνε το άρθρο, ο πάγος μειωνόταν, αλλά η έκταση του Σεπτεμβρίου μειωνόταν πιο πολύ. Τα κλιματικά μοντέλα, έλεγαν οι επιστήμονες που συνέγραψαν την εργασία, είχαν προβλέψει ότι όντως η έκταση Σεπτεμβρίου θα είχε μεγαλύτερη μείωση από την έκταση των άλλων μηνών.1
Το άρθρο δημοσιεύθηκε το Μάρτιο του 2007, και έξι μήνες αργότερα, το Σεπτέμβριο του 2007, ο πάγος έκανε βουτιά. Πλήθος επιστημόνων άρχισαν να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους γιατί οι πάγοι έλιωναν «γρηγορότερα απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί».
Η διατύπωση ήταν πάντα «οι πάγοι λιώνουν γρηγορότερα απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί» ή «λιώνουν γρηγορότερα απ’ ό,τι αναμενόταν». Η ισοδύναμη διατύπωση, «τα κλιματικά μοντέλα έκαναν λάθος προβλέψεις», δεν ακούστηκε.
Τι έκανε ο πάγος στη συνέχεια; Σταμάτησε να λιώνει. Εδώ και 19 χρόνια, η έκταση των πάγων το Σεπτέμβριο είναι σταθερή.
Όπως είχα γράψει στο παραπάνω άρθρο:
[Α]π’ το 1996 ως το 2007 … τα μέσα ενημέρωσης βομβάρδιζαν για το πόσο [δραματική είναι η μείωση των πάγων της Αρκτικής το Σεπτέμβριο], για το ότι η Αρκτική είναι το θερμόμετρο του πλανήτη, και για το ότι το 2013 δεν θα υπάρχει πια καθόλου πάγος τα καλοκαίρια. Τι συμβαίνει τώρα, που επί 18 χρόνια η ελάχιστη έκταση των πάγων της Αρκτικής έχει σταθεροποιηθεί; Απλά κάνουμε πως δεν το βλέπουμε, και βρίσκουμε ένα άλλο μέγεθος που να μας βοηθάει να δραματοποιήσουμε την κατάσταση.
Για του λόγου το αληθές, πριν δύο εβδομάδες το CNN διαπίστωσε με τρόμο ότι η έκταση Μαρτίου 2026 ήταν πολύ χαμηλή.
Το άρθρο είναι γεμάτο κλασικές δημοσιογραφικές αοριστίες και τρομολαγνεία. Για παράδειγμα, αναφέρει ότι «τα τελευταία 19 χρόνια είχαμε το λιγότερο πάγο που έχει καταγραφεί», δηλαδή ακριβώς το ίδιο που λέω κι εγώ, αλλά με άλλη διατύπωση, ότι ο πάγος έχει σταματήσει να λιώνει. Υπονοεί επίσης ότι η πρόσφατη συζήτηση για τη Γροιλανδία οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, κάτι που έχω σχολιάσει πριν δύο μήνες.
Δεν το διατυπώνουν έτσι, αλλά αυτό είναι το νόημα: «η συνολική απώλεια πάγου για τον Αρκτικό Ωκεανό συνολικά, περιλαμβανομένης της μεγαλύτερης τάσης για το Σεπτέμβριο συγκριτικά με το χειμώνα, αναπαράγεται ποιοτικά σε οπισθοπρογνώσεις μέσου όρου συνόλου κλιματικών μοντέλων εξαναγκασμένων με την παρατηρημένη αύξηση συγκεντρώσεων αερίων θερμοκηπίου».