Το climatebook και οι φωτιές

Υποτιθέμενο επιστημονικό παραλήρημα

Το climatebook.gr είναι, λέει στις σελίδες του, ένας «κόμβος πληροφόρησης», και έχει κατάλογο των ανθρώπων που αποτελούν τη συντακτική ομάδα. Οι περισσότεροι έχουν σπουδάσει φυσική ή μετεωρολογία, και μερικοί πληροφορική ή οικονομικά. Δεν ξέρουμε πώς χρηματοδοτείται. Πολλοί σημαντικοί συντελεστές του συνδέονται με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Έχω γραφτεί στο newsletter του, και τις προάλλες μου έστειλαν ένα μακροσκελές που ξεκινά έτσι:

Αγαπητές αναγνώστριες, αγαπητοί αναγνώστες,

Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πρόβλεψη για το μέλλον, είναι κάτι που ζήσαμε όλοι φέτος το καλοκαίρι. Ο θερμότερος Αύγουστος στην ιστορία των καταγραφών. Η Δυτική Μεσόγειος στους 28,2°C. Μισό εκατομμύριο καμένα εκτάρια στην Ευρώπη πριν καν μπει ο Αύγουστος. Πηγές που στέρεψαν στην Κέα μετά από πέντε χρόνια ανομβρίας.

Αυτό μοιάζει πιο πολύ με κείμενο γραμμένο από μέτριους δημοσιογράφους παρά από επιστήμονες. Μου θυμίζει ένα άρθρο εφημερίδας που είχα σχολιάσει παλαιότερα.

Το πιο θερμό έτος

Το ότι η «κλιματική αλλαγή είναι κάτι που ζήσαμε όλοι φέτος το καλοκαίρι» το έχω επίσης σχολιάσει παλαιότερα:

Ένας χρόνος χωρίς ασυνήθιστα φαινόμενα

Για το «θερμότερο Αύγουστο στην ιστορία των καταγραφών» και τους 28.2 βαθμούς στη Δυτική Μεσόγειο δεν θα ασχοληθώ εδώ, γιατί όταν ένα άρθρο πυροβολάει με ισχυρισμούς, δεν γίνεται να ασχοληθούμε με όλα. Έτσι θα εστιάσω σ’ αυτήν εδώ την πρόταση:

Μισό εκατομμύριο καμένα εκτάρια στην Ευρώπη πριν καν μπει ο Αύγουστος.

Γιατί μας λένε πόσα κάηκαν «πριν καν μπει ο Αύγουστος»; Αφού το newsletter εστάλη στις 9 Σεπτεμβρίου. Δεν είχαν βγει ακόμα τα στατιστικά για τον Αύγουστο; Γιατί δεν μας δίνουν το νούμερο για το πόσα κάηκαν περιλαμβανομένου του Αυγούστου;

Επίσης, τι σας λένε οι 500 χιλιάδες καμένα εκτάρια; Αν ήταν 50 χιλιάδες ή 5 εκατομμύρια θα καταλαβαίνατε κάτι διαφορετικό; Έχετε κάποια εξοικείωση με το ποιο νούμερο καμένων εκταρίων στην Ευρώπη είναι μεγάλο και ποιο είναι μικρό; Εγώ δεν έχω. Παρατηρώ όμως ότι η έκταση της Ελλάδας είναι το 1.3% της έκτασης της Ευρώπης. Άρα το να κάηκαν στην Ευρώπη 500 χιλιάδες εκτάρια είναι αναλογικά σαν να κάηκαν στην Ελλάδα 6.5 χιλιάδες εκτάρια ή 65 χιλιάδες στρέμματα. Σαν τάξη μεγέθους φαίνεται σωστό. Είναι μεγάλο; Είναι μικρό; Δεν ξέρω.

Μια απάντηση δίνει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS).

Βλέπουμε ότι, πράγματι, οι φετινές φωτιές, συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση (που είναι μάλλον αυτό που εννοεί το climatebook όταν λέει «Ευρώπη»), έκαψαν σχεδόν διπλάσια έκταση απ’ το μέσο όρο. Το μεγαλύτερο μέρος κάηκε πριν τον Αύγουστο (ελαφρώς λιγότερο από 500 χιλιάδες στρέμματα). Επίσης, οι φετινές φωτιές έκαψαν πολύ μικρότερη έκταση απ’ ό,τι η χειρότερη χρονιά από το 2006. Δεν φαίνεται στο διάγραμμα, αλλά ήταν το 2025. Αξιοσημείωτο λοιπόν ότι μια κακή χρονιά, η φετινή, ήρθε αμέσως μετά από τη χειρότερη από το 2006.

Εν τω μεταξύ, αν αντί για το EFFIS χρησιμοποιήσουμε το GWIS, βλέπουμε εκπληκτικά διαφορετική εικόνα:

Γιατί διαφέρουν; Ενας λόγος είναι ότι η περίοδος είναι διαφορετική ενώ επίσης το GWIS περιλαμβάνει και ευρωπαϊκές χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ. Ο βασικός λόγος όμως είναι ότι αυτά τα διαγράμματα δεν είναι η πραγματικότητα αλλά εκτιμήσεις. Η διαφορά είναι κυρίως μεθοδολογική. Οι δορυφόροι δεν βλέπουν τις φωτιές με ακρίβεια. Χρειάζεται να γίνουν κάποιες παραδοχές για να πούμε από τα δεδομένα του δορυφόρου τι είναι και τι δεν είναι καμένη έκταση. Και ανάλογα με τις παραδοχές, η διαφορά στο αποτέλεσμα είναι δραματική.

Σε κάθε περίπτωση, όπως πολλάκις έχω εξηγήσει, το να λέμε ότι η μεταβολή στις πυρκαγιές οφείλεται στην κλιματική αλλαγή είναι τραβηγμένο απ’ τα μαλλιά. (Βλ. άλλα άρθρα για πυρκαγιές στους Ελέφαντες.)